Từ con đường đất sét đến trái tim người dân

Giữa vùng đất Abyei còn in hằn dấu vết của xung đột và khắc nghiệt bởi thiên nhiên, một tuyến đường dài 37 km được khôi phục sau 85 ngày lao động bền bỉ của Đội Công binh số 4 Việt Nam. Nhưng giá trị của công trình không dừng ở những mét đường được nối liền hay tiến độ hoàn thành trước kế hoạch. Từ những việc làm tận tâm trên công trường đến những hành động sẻ chia với cộng đồng địa phương, những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đã góp phần vun đắp điều quý giá hơn một công trình hạ tầng: niềm tin của người dân Abyei đối với lực lượng gìn giữ hòa bình và hình ảnh một Việt Nam trách nhiệm, nhân văn trong sứ mệnh quốc tế.

“Đất”

Abyei nằm giữa Sudan và Nam Sudan - một vùng đất có vị trí đặc biệt cả về địa lý lẫn chính trị. Sau nhiều năm xung đột, nơi đây vẫn là địa bàn do Liên hợp quốc duy trì lực lượng gìn giữ hòa bình để hỗ trợ bảo đảm an ninh, tạo điều kiện cho các hoạt động nhân đạo và thúc đẩy ổn định. Trong bối cảnh ấy, mỗi công trình hạ tầng đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài giá trị sử dụng thông thường; nó gắn với khả năng bảo đảm an toàn cho người dân và hiệu quả thực hiện sứ mệnh gìn giữ hòa bình.

Thiên nhiên ở Abyei khắc nghiệt theo cách rất riêng. Với hàng chục nghìn người dân sinh sống trong khu vực, mỗi mùa khô, mỗi mùa mưa và mỗi con đường đều quyết định trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày. Mùa khô kéo dài với nền nhiệt có thể lên gần 50 độ C. Nắng như thiêu đốt mặt đất, hơi nóng bốc lên từ nền đất sét khiến không khí lúc nào cũng oi nồng. Cây cối thưa thớt, bụi đỏ phủ kín doanh trại, phương tiện và quần áo của những người làm nhiệm vụ. Nhưng thử thách lớn hơn lại đến khi những cơn mưa đầu mùa xuất hiện. Khi mùa mưa đến, người dân Abyei không nhìn lên bầu trời trước, họ nhìn xuống con đường. Ở Abyei, một con đường không chỉ là hạ tầng giao thông, nó là mạch sống. Nếu mặt đường còn chịu được những cơn mưa đầu mùa, xe chở lương thực sẽ tới, trẻ em sẽ đến lớp, người bệnh sẽ đến được cơ sở y tế và những đoàn xe của Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc tại Abyei (UNISFA) sẽ tiếp tục hành trình thực hiện sứ mệnh gìn giữ hòa bình. Nhưng nếu lớp đất sét đen đặc trưng của vùng đất này ngấm nước, nhão ra rồi biến cả tuyến đường thành bùn lầy thì những đoạn đường vốn bằng phẳng sẽ nhanh chóng biến thành những hố lầy sâu. Xe tải hạng nặng có thể sa lầy. Xe cứu trợ phải dừng lại. Việc đi lại của người dân gần như tê liệt. Đối với lực lượng gìn giữ hòa bình, điều đó không chỉ làm chậm tiến độ thực hiện nhiệm vụ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận các khu vực cần hỗ trợ khẩn cấp, mọi kết nối sẽ bị chia cắt như đã từng xảy ra trong nhiều mùa mưa trước.

Đó là thực tế mà Đội Công binh số 4 Việt Nam đối mặt khi nhận nhiệm vụ tại Abyei. Nhiệm vụ của họ không bắt đầu bằng tiếng máy xúc. Nó bắt đầu bằng việc hiểu vùng đất này, hiểu địa chất, hiểu thời tiết, hiểu quy luật của mùa mưa, hiểu vì sao một đoạn đường bị hư hỏng lại có thể kéo theo biết bao hệ lụy đối với đời sống của người dân và hoạt động của Phái bộ.

Trên thực địa, tuyến giao thông huyết mạch kết nối khu vực trung tâm Abyei và Agok nối Abyei với Agok dài 37 km, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển chung của toàn khu vực cũng như duy trì hiệu quả các hoạt động của Phái bộ UNISFA. Do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đặc biệt là nền đất sét đen đặc trưng cùng mưa lớn kéo dài, tuyến đường đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm khai thác, sử dụng. Mặt đường xuất hiện nhiều ổ gà, ổ voi; nền đường lún, hệ thống thoát nước hư hỏng, nhiều đoạn bị xói lở. Mỗi trận mưa đi qua lại để lại thêm những vết cắt trên mặt đường, khiến việc lưu thông ngày càng khó khăn. Tình trạng này không chỉ gây gián đoạn giao thông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tuần tra, vận chuyển hậu cần, các nỗ lực cứu trợ nhân đạo của phái bộ, đồng thời gây khó khăn cho việc đi lại, cản trở sinh kế và sinh hoạt của người dân địa phương. Nếu tuyến đường tê liệt, toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa, lương thực của khu vực sẽ bị đóng băng, lập tức đẩy người dân và địa phương vào cảnh bị cô lập hoàn toàn.

Đối với kỹ sư giao thông, đó là một công trình cần sửa chữa. Đối với người dân Abyei, đó là con đường đưa họ đến bệnh viện, trường học, khu chợ và những chuyến xe cứu trợ. Do ý nghĩa chiến lược của tuyến đường và dựa trên đánh giá năng lực chuyên môn của Đội Công binh số 4 Việt Nam, Phái bộ UNISFA đã tin tưởng giao nhiệm vụ cho đơn vị nâng cấp, sửa chữa tuyến đường. Yêu cầu đặt ra đối với Đội Công binh số 4 Việt Nam khi nhận nhiệm vụ này không chỉ là hoàn thành đúng kỹ thuật, điều quan trọng hơn là phải hoàn thành trước khi mùa mưa trở lại. Đó là cuộc chạy đua mà đối thủ không phải một đơn vị thi công khác. Đối thủ là thời gian. Là thời tiết. Là thiên nhiên.

Ở Abyei, không ai có thể thay đổi quy luật của mùa mưa. Điều duy nhất con người có thể làm là đi nhanh hơn những đám mây đang kéo đến. Những người lính công binh Việt Nam hiểu rất rõ điều đó. Bởi phía sau từng ngày thi công không chỉ là tiến độ của một dự án, mà còn là nhịp sống của cả một vùng đất. Có lẽ vì vậy mà ngay từ những ngày đầu, họ không nhìn tuyến đường Abyei – Agok như một công trình kỹ thuật đơn thuần. Họ nhìn thấy phía sau lớp đất sét đen là những bản làng, những mái trường, những chuyến xe cứu trợ và những gia đình đang chờ con đường được thông suốt. Chính cách nhìn ấy đã quyết định cách họ bắt đầu công việc. Không chỉ bằng máy móc. Mà bằng trách nhiệm.

Đất ở Abyei chưa bao giờ là vùng đất dễ chinh phục. Nhưng chính trên vùng đất ấy, hành trình đặc biệt của những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đã bắt đầu. Đó không chỉ là hành trình làm một con đường. Đó là hành trình đi tìm sự kết nối trên một vùng đất từng bị chia cắt bởi chiến tranh và thiên nhiên.

Và cuộc chạy đua ấy chỉ vừa mới bắt đầu.

“Đường”

Ngày đầu tiên đặt chân lên tuyến đường Abyei - Agok, những người lính công binh Việt Nam không nhìn thấy một công trường. Họ nhìn thấy một bài toán. Ba mươi bảy kilômét đường. Tám mươi lăm ngày để hoàn thành. Và phía trước là mùa mưa đang đến gần.

Ở Abyei, thời gian không được tính bằng lịch. Nó được tính bằng những đám mây. Mỗi buổi sáng, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi đường chân trời, công trường đã vang tiếng động cơ. Máy xúc, máy ủi, xe ben, lu rung nối nhau làm việc trên nền đất còn khô cứng sau đêm dài. Đến giữa trưa, cái nóng từ mặt đất và không khí hòa vào nhau, tạo thành thứ nhiệt độ khiến kim loại cũng bỏng rát. Nhưng công việc không dừng lại. Bởi ai cũng hiểu, chỉ cần chậm một ngày, mùa mưa sẽ đến gần thêm một ngày.

Khó khăn lớn nhất không phải là chiều dài của tuyến đường. Mà là tính chất của nền đất. Lớp đất sét đen đặc trưng ở Abyei có thể chịu tải khá tốt trong mùa khô. Nhưng khi ngấm nước, nó nhanh chóng trở thành một khối bùn dẻo quánh, bám chặt vào bánh xe và làm mất ổn định nền đường. Muốn con đường tồn tại sau những trận mưa lớn, từng đoạn nền phải được xử lý đúng kỹ thuật, hệ thống thoát nước phải được khơi thông và gia cố, những vị trí xung yếu phải được cải tạo trước khi mưa đến. Đó là công việc không thể làm bằng sự vội vàng. Cũng không thể làm bằng kinh nghiệm cảm tính. Mỗi mét đường đều đòi hỏi sự chính xác. Mỗi quyết định kỹ thuật đều liên quan đến tuổi thọ của công trình. Không ai nhìn thấy những con số ấy khi con đường hoàn thành. Nhưng chính chúng quyết định việc con đường có còn ở đó sau mùa mưa hay không.

Nhưng mọi khó khăn và thử thách của thiên nhiên không khuất phục được ý chí và nghị lực của những người lính thợ cần mẫn trên đại công trường, quyết tâm chinh phục con đường, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Xác định đây là nhiệm vụ đầy thử thách, Đội Công binh số 4 Việt Nam với truyền thống “mở đường thắng lợi” đã lên phương án kỹ thuật cho việc cải tạo con đường với 03 giai đoạn: Giai đoạn 1 thực hiện san gạt, khôi phục mặt đường bị thiên nhiên tàn phá nặng nề; giai đoạn 2 là nâng 50cm nền đường bằng 150.000m³ đất, cát và cuối cùng là rải mặt, khoác cho bề mặt đường lớp “áo giáp” bằng vật liệu murram dày 20-30cm. Các giai đoạn được tiến hành liền mạch, khẩn trương, bảo đảm làm tới đâu, mặt đường được khóa chặt tới đó, tăng sức chịu tải và chống được nguy cơ sạt lở nếu có đột ngột có trận mưa. Cùng với quyết tâm phát huy tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, tổ chức thi công liên tục. Trên công trường, những người lính công binh gần như không có khái niệm "giờ hành chính". Khi điều kiện thời tiết thuận lợi, máy móc tiếp tục hoạt động, đội hình xe-máy thi công mỗi ngày đều rầm rập hành quân bám tuyến từ 6 giờ sáng, gần như “chạy đua” với mặt trời, trước khi cái nắng nóng lên đến đỉnh điểm. Để xích xe không bị mút chặt vào lòng bùn quánh, các chiến sĩ lái xe phải liên tục cải tiến kỹ thuật gạt đất và bọc xích lốp. Khi một hạng mục hoàn thành, tổ khác lập tức triển khai công việc kế tiếp. Nhịp thi công được duy trì liên tục để tận dụng từng khoảng thời gian khô ráo hiếm hoi của vùng đất này. Có những ngày bụi đất phủ kín khuôn mặt, bám chặt trên quân phục và máy móc; có những ngày gió nóng quất cháy rát mặt. Nhiệt độ cộng hưởng với hơi nóng phả ra từ khối động cơ khổng lồ biến cabin thành một chiếc lò nóng hầm hập. Qua lớp kính bám đầy bụi đỏ, đôi mắt của Thiếu tá QNCN Đặng Việt Hùng, Phân đội Công binh Cầu đường vẫn toát lên sự kiên định, đôi bàn tay chai sần vẫn nhịp nhàng vần vô lăng, gạt cần số để dốc lực bám công trường. Giữa bão bụi cuốn lên mù mịt sau mỗi nhịp bánh xích là những bữa cơm hộp cơ động được lính thợ dọn ra chớp nhoáng ngay bên vệ đường, nương nhờ chút bóng râm ít ỏi dưới lùm cây gai cằn cỗi. Dưới cái nóng hầm hập như đổ lửa, mồ hôi tứa ra ướt đẫm lưng áo, những hạt cơm nhai trong miệng đôi khi còn lạo xạo quyện lẫn vị ngai ngái bởi cát bụi và đất sét đen còn dính trên bàn tay. Không ai nói nhiều về sự vất vả. Tiếng máy đã nói thay.

Nếu chỉ nhìn từ trên cao, người ta sẽ thấy những chiếc máy đang di chuyển trên một dải đất dài. Nhưng ở dưới mặt đường, mỗi người lính đều hiểu mình đang làm điều gì. Người điều khiển máy xúc không chỉ đào đất, anh đang mở lối cho những chuyến xe cứu trợ. Người vận hành lu rung không chỉ nén nền đường, anh đang tạo nên sự an toàn cho những đoàn xe gìn giữ hòa bình. Người khảo sát cao độ không chỉ đo đạc, anh đang góp phần để một đứa trẻ có thể đến trường trong mùa mưa.

Ở công trường ấy, kỹ thuật và trách nhiệm luôn song hành. Bên cạnh những khó khăn về địa hình và thời tiết, công tác bảo đảm an ninh, an toàn trong suốt quá trình thi công cũng là yêu cầu nghiêm ngặt đối với Đội Công binh số 4. Đây là khu vực còn tiềm ẩn nhiều yếu tố an ninh phức tạp. Nguy cơ mất an toàn và rủi ro vẫn luôn hiện hữu. Để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho lực lượng thi công, đơn vị luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với Phái bộ, Lực lượng Quân cảnh và chính quyền địa phương để nắm chắc tình hình an ninh và những biến động trên địa bàn.

Rồi ngày cuối cùng cũng đến. Sau 85 ngày làm việc liên tục, tuyến đường Abyei - Agok dài 37 km được khôi phục với nền đường được lu lèn phẳng lì, chắc chắn, với hệ thống taluy và rãnh thoát nước dọc tuyến, đã mang lại diện mạo mới cho Abyei, làm thay đổi hoàn toàn điều kiện giao thông tại khu vực. Điều đặc biệt, nhiệm vụ này đã được hoàn thành sớm hơn 35 ngày so với kế hoạch Phái bộ giao. Ba mươi bảy kilômét. Nếu chỉ nhìn vào con số ấy, đó là chiều dài của một tuyến đường. Nhưng với người dân Abyei, đó còn là khoảng cách được rút ngắn giữa bản làng và bệnh viện. Giữa chợ và khu dân cư. Giữa lực lượng gìn giữ hòa bình với cộng đồng địa phương.

Điều khiến nhiều sĩ quan của UNISFA ghi nhận ở Đội Công binh số 4 không chỉ là tốc độ thi công; điều họ đánh giá cao hơn là cách mà lực lượng Việt Nam tổ chức công việc với tinh thần kỷ luật, chủ động và khả năng thích ứng trước những điều kiện khắc nghiệt của Abyei. Chính sự phối hợp nhịp nhàng giữa con người, máy móc và quy trình kỹ thuật đã giúp tiến độ được duy trì ổn định trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Ghi nhận những đóng góp mang tính bước ngoặt này, Thiếu tướng Ganesh Kumar Shrestha khẳng định: “Từ khi Phái bộ được thành lập vào năm 2011 đến nay, đây là công trình mang ý nghĩa và tầm vóc to lớn nhất dành cho cộng đồng. Việc hoàn thành tuyến đường này là một thành tựu chưa từng có, mở ra cơ hội kết nối hạ tầng và nâng cao cục diện an ninh trong khu vực. Những nỗ lực và năng lực của Đội Công binh số 4 Việt Nam thực sự xứng đáng được xếp hạng xuất sắc nhất”.

Con đường đã thông. Nhưng điều đáng nói hơn là từ đây, những người lính Việt Nam bắt đầu bước sang một hành trình khác. Nếu trước đó họ chinh phục đất. Thì từ đây, họ sẽ chinh phục lòng người. Bởi có những công trình kết thúc khi nhát lu cuối cùng dừng lại. Nhưng cũng có những công trình chỉ thực sự bắt đầu khi tiếng máy trên công trường đã lặng im.

“Niềm tin”

Con đường hoàn thành trước mùa mưa. Những đoàn xe của UNISFA lại đều đặn lăn bánh trên tuyến Abyei - Agok. Việc đi lại của người dân thuận lợi hơn. Những đoạn đường từng bị bùn đất chia cắt đã được nối thông. Không chỉ để lại dấu ấn qua những tuyến đường, cây cầu và công trình hạ tầng quan trọng, Đội Công binh số 4 Việt Nam tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc ở Abyei (UNISFA) còn tạo dựng được niềm tin và dành được tình cảm của chính quyền cũng như người dân địa phương bằng những việc làm thiết thực, giúp ích cho cộng đồng ở vùng đất nghèo khó vì chiến tranh, xung đột. 

Với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam, mỗi buổi sáng, họ vẫn rời doanh trại theo những nhiệm vụ thường nhật. Có người tiếp tục bảo dưỡng công trình, có người tham gia bảo đảm kỹ thuật cho các hoạt động của Phái bộ, có người chuẩn bị cho những chuyến công tác mới. Giữa guồng quay ấy, hình ảnh quen thuộc dần xuất hiện trên nhiều nẻo đường của Abyei: Đó là những người lính Việt Nam dừng xe khi thấy một phương tiện của người dân mắc lầy, cùng nhau đẩy một chiếc xe tải bị sa xuống hố bùn sau cơn mưa, hỗ trợ khắc phục những đoạn đường bị xói lở để các tuyến đường dẫn tới nhà thờ, bệnh viện và khu dân cư trở nên phẳng phiu, sạch đẹp hơn. Đó là những đêm trắng tiếp tế lương thực, nhu yếu phẩm, nước sạch đến cho những người dân khốn khổ trốn chạy chiến tranh đang phải tạm lánh trong các căn cứ của phái bộ tại địa bàn hay các khu tị nạn. Đó không phải những nhiệm vụ được ghi trong kế hoạch. Cũng không phải những việc làm để được ghi nhận. Chúng đơn giản xuất phát từ một phản xạ rất tự nhiên: thấy người dân gặp khó khăn thì giúp. Ở vùng đất còn nhiều thiếu thốn như Abyei, sự giúp đỡ ấy nhiều khi không lớn lao nhưng lại chạm đến những nhu cầu thiết thực nhất của cuộc sống hằng ngày.

Người dân địa phương không đánh giá một lực lượng gìn giữ hòa bình bằng những báo cáo kỹ thuật. Họ ghi nhớ bằng những điều mắt thấy. Bằng cách những người lính đã trở thành chỗ dựa của cộng đồng địa phương và mang lại những hỗ trợ kịp thời khi các làn sóng dịch bệnh nguy hiểm như Ebola và sốt rét bùng phát, thông qua việc trao tặng cho bệnh viện, trường học và nhà thờ trên địa bàn các gói vật tư y tế thiết yếu để phòng, chống dịch; tổ chức các buổi tuyên truyền về sức khỏe, trang bị những kiến thức dịch tễ và kỹ năng bảo vệ trước dịch bệnh cho cộng đồng bằng các hình thức dễ hiểu, dễ nhớ và vui nhộn như: "vũ điệu rửa tay", quy tắc "không chạm" và cầm tay hướng dẫn cho từng em nhỏ 6 bước rửa tay theo chuẩn y tế, … của các y, bác sĩ quân y mũ nồi xanh Việt Nam. Bằng cách họ dựng lại cho địa phương những ngôi trường bị hư hỏng, tốc mái do ảnh hưởng của thời tiết; bằng những sân trường ngập nước được san lấp phẳng phiu; bằng những bộ bàn ghế được đóng mới tinh tươm cho các em nhỏ ngồi học thay vì việc phải ngồi học trên nền đất;… Bằng những cử chỉ, hành động tận tâm, tỉ mỉ của nhưng "người thầy" mang quân phục đã dạy nghề mộc cho hơn 100 học sinh địa phương. Xưởng mộc của Đội Công binh số 4 biến thành nơi đào tạo kỹ năng thiết yếu cho các em. Các em được hướng dẫn thực hành về cách nhận biết và sử dụng dụng cụ an toàn, kỹ thuật đo đạc, chuẩn bị vật liệu và các kỹ năng làm mộc cơ bản. Lần đầu tiên các em được cầm cưa, thước mét và làm một số công việc của những người thợ mộc. Dưới sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các chú bộ đội Việt Nam, các em đã lần đầu tiên lắp ráp được những bộ bàn ghế cho chính ngôi trường của mình.

Ông Karbino Dut, Bộ trưởng Bộ Giáo dục khu vực Abyei xúc động nói: “Các bạn không chỉ sửa chữa đường sá mà còn truyền cảm hứng học tập và lao động cho thế hệ trẻ. Sự hiện diện đầy tính nhân văn và ấm áp của các bạn là minh chứng sống động nhất cho những giá trị nhân đạo cao đẹp mà chúng ta cùng hướng tới”.

Trong thư gửi Đội Công binh số 4, chính quyền Khu vực Hành chính đặc biệt Abyei không chỉ ghi nhận chất lượng của tuyến đường được khôi phục mà còn bày tỏ sự trân trọng đối với những đóng góp thiết thực của đơn vị cho cộng đồng địa phương. Sự ghi nhận ấy không đến từ một sự kiện đơn lẻ, mà được bồi đắp bằng nhiều việc làm cụ thể diễn ra trong suốt thời gian đơn vị thực hiện nhiệm vụ.

Một trưởng làng ở Abyei từng chia sẻ rằng điều ông nhớ nhất về những người lính Việt Nam không phải là những chiếc máy xúc hay xe lu làm việc trên công trường. Điều còn đọng lại là sự gần gũi, chân thành và cách họ luôn sẵn sàng giúp đỡ người dân khi gặp khó khăn. Những lời mộc mạc ấy có giá trị hơn nhiều lời khen, bởi chúng được nói ra từ chính những người đã chứng kiến từng việc làm cụ thể của các anh.

Niềm tin không đến trong một ngày. Nó được hình thành từ những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi. Từ những cái bắt tay. Từ những nụ cười. Từ sự hiện diện đều đặn của những người lính trên khắp vùng đất Abyei. Có những đứa trẻ ban đầu chỉ đứng từ xa quan sát đoàn xe mang cờ Liên hợp quốc. Rồi dần dần, các em chạy lại vẫy tay mỗi khi thấy những người lính Việt Nam đi qua. Không ai dạy các em phải làm như thế. Cũng không có chiến dịch truyền thông nào tạo nên hình ảnh ấy. Đó là phản ứng rất tự nhiên của sự thân thuộc.

Ông Deng, Trưởng làng Banton, nói bằng sự mộc mạc của một người đã chứng kiến tất cả: "Bây giờ cứ nhìn thấy xe có gắn lá cờ đỏ sao vàng của Việt Nam là trẻ con trong bản lại chạy ra đón. Các bạn cho người dân nước uống, sửa đường để xe cấp cứu có thể đi qua. Người dân ở đây rất quý và tin tưởng các bạn."

Trong hoạt động gìn giữ hòa bình, xây dựng một công trình có thể mất vài tháng. Xây dựng lòng tin của cộng đồng đôi khi cần nhiều thời gian hơn. Bởi niềm tin không được tạo ra bằng lời giới thiệu. Nó được tạo ra bằng sự nhất quán giữa điều người ta nói và điều người ta làm. Ở Abyei, những người lính Việt Nam không lựa chọn những việc lớn để khẳng định mình. Họ bắt đầu từ những việc nhỏ. Làm tốt công trình được giao. Giúp người dân khi có thể. Đồng hành cùng chính quyền địa phương trong các hoạt động cộng đồng. Chính từ những điều bình dị ấy, khoảng cách giữa lực lượng gìn giữ hòa bình và người dân sở tại dần được thu hẹp.

Thượng tá Trịnh Văn Cường, Đội trưởng Đội Công binh số 4, nói rất ngắn gọn: "Không chỉ nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao, Đội Công binh Việt Nam luôn nỗ lực hết mình để mang lại những giá trị tốt đẹp nhất cho cộng đồng địa phương. Giúp đỡ người dân chính là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi chiến sĩ chúng tôi!"

Con đường nối Abyei với Agok rồi sẽ tiếp tục chịu thử thách của những mùa mưa mới. Nhưng có một điều khó bị cuốn trôi hơn cả đất đá, đó là ký ức. Ký ức về những người lính đến từ một đất nước ở Đông Nam Á, mang trên vai biểu tượng của Liên hợp quốc nhưng để lại trong lòng người dân Abyei hình ảnh của sự chân thành, trách nhiệm và sẻ chia. Có lẽ, đó mới là công trình bền vững nhất mà họ đã xây dựng trên vùng đất này. Và cũng từ đó, câu chuyện ở Abyei không còn chỉ là câu chuyện của một đơn vị công binh. Nó trở thành câu chuyện về cách một quốc gia tạo dựng niềm tin bằng những việc làm cụ thể. Đó cũng là lúc hành trình của những người lính Việt Nam bước sang một ý nghĩa rộng lớn hơn. Ý nghĩa mang tên Việt Nam.

“Việt Nam”

Ông Justice Charles Jok, Trưởng Khu vực Hành chính đặc biệt Abyei, nói: “Những gì Đội Công binh Việt Nam làm được không chỉ là những con đường, mà đã mang lại niềm hy vọng mở ra một tương lai tốt đẹp hơn cho người dân nơi đây”.

Con đường nối Abyei với Agok rồi sẽ tiếp tục đón những mùa mưa mới. Theo thời gian, mặt đường sẽ cần được bảo dưỡng. Những đoạn nền chịu tác động của thiên nhiên sẽ lại được gia cố. Với những người làm công binh, đó là quy luật bình thường của mọi công trình. Nhưng có một điều không dễ bị thời gian bào mòn. Đó là niềm tin đã được tạo dựng trong lòng người dân địa phương.

Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ tại Abyei, Đội Công binh số 4 không chỉ hoàn thành tuyến đường dài 37 km trước thời hạn Phái bộ giao, mà còn tham gia nhiều hoạt động hỗ trợ cộng đồng: bảo đảm nguồn nước sạch, cải thiện điều kiện đi lại, phối hợp thực hiện các hoạt động dân sinh, hỗ trợ cơ sở giáo dục, y tế và các chương trình hướng tới người dân địa phương. Những việc làm ấy được chính quyền Khu vực Hành chính đặc biệt Abyei, lãnh đạo Phái bộ UNISFA và cộng đồng sở tại ghi nhận bằng nhiều thư cảm ơn, đánh giá tích cực và sự hợp tác ngày càng gắn bó.

Nếu chỉ nhìn dưới góc độ một đơn vị công binh, đó là những nhiệm vụ được hoàn thành với tinh thần trách nhiệm. Nhưng đặt trong bối cảnh rộng hơn của hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, những việc làm ấy mang một ý nghĩa khác. Mỗi tuyến đường được khôi phục giúp lực lượng gìn giữ hòa bình tiếp cận địa bàn nhanh hơn. Mỗi công trình dân sinh được sửa chữa góp phần cải thiện điều kiện sống của cộng đồng. Mỗi lần giúp người dân vượt qua một khó khăn cụ thể lại làm khoảng cách giữa lực lượng gìn giữ hòa bình và người dân sở tại gần nhau hơn. Đó cũng chính là nền tảng để sứ mệnh gìn giữ hòa bình được thực hiện hiệu quả và bền vững.

Điều đáng chú ý là hình ảnh Việt Nam ở Abyei không được xây dựng bằng những lời giới thiệu. Nó được hình thành từ cách những người lính làm việc. Từ kỷ luật trên công trường. Từ sự tận tâm trong từng nhiệm vụ. Từ thái độ ứng xử với cộng đồng. Ở đó, người dân địa phương nhìn về những người mang quân phục mũ nồi xanh đến từ Việt Nam bằng sự gần gũi, tin cậy, biết ơn. Đó là hành trình không thể đo bằng bản vẽ kỹ thuật hay khối lượng đất đá, đó là hành trình của lòng người.

Ở góc nhìn rộng hơn, câu chuyện tại Abyei cũng phản chiếu một bước trưởng thành của Việt Nam trong hành trình hội nhập quốc tế. Từ một dân tộc từng trải qua chiến tranh, Việt Nam hôm nay cử những người lính của mình tới những vùng đất còn nhiều bất ổn để gìn giữ hòa bình. Từ một đất nước từng nhận được sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, Việt Nam đang chủ động chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế bằng năng lực chuyên môn, bằng tinh thần hợp tác và bằng những giá trị nhân văn đã được hun đúc trong lịch sử dân tộc. Điều đáng quý là những giá trị ấy không được thể hiện bằng những lời tuyên bố. Chúng được thể hiện bằng công việc hằng ngày, bằng chất lượng của mỗi công trình, bằng cách ứng xử với mỗi con người. Có người từng nói, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, nó còn được đo bằng mức độ tin cậy mà quốc gia ấy tạo dựng trong lòng bạn bè. Nếu nhìn từ Abyei, có thể cảm nhận rất rõ điều đó. Hình ảnh Việt Nam không hiện lên như một khái niệm chính trị, không hiện lên qua những khẩu hiệu mà hiện lên qua sự tận tụy của những người lính đang lặng lẽ làm công việc của mình giữa nắng gió châu Phi. Đó là một hình ảnh bình dị nhưng có sức lan tỏa lâu bền.

Chiều xuống rất nhanh trên vùng đất Abyei. Ánh nắng cuối ngày trải dài trên tuyến đường nối Abyei với Agok. Những đoàn xe vẫn đi qua. Người dân vẫn qua lại. Trẻ em vẫn đến trường. Cuộc sống lặng lẽ tiếp tục trên con đường vừa được khôi phục. Ít ai còn nhớ từng mét đất đã được đào lên thế nào. Ít ai còn nhớ mỗi ngày trên công trường đã bắt đầu từ lúc nào. Đó cũng là quy luật của những công trình có ích. Khi chúng trở thành một phần bình thường của cuộc sống, người ta không còn nhắc nhiều đến quá trình tạo dựng. Nhưng vẫn luôn cảm nhận được giá trị mà chúng mang lại.

Con đường ở Abyei có điểm đầu và điểm cuối. Hành trình của niềm tin thì không. Nó tiếp tục trong mỗi chuyến xe không còn bị bùn đất cản lối. Trong mỗi cái bắt tay giữa người dân và những người lính gìn giữ hòa bình. Trong mỗi ký ức đẹp về đất nước Việt Nam xa xôi đã đến đây không chỉ để làm đường, mà còn để sẻ chia trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Ba mươi bảy kilômét đường có thể được đo bằng bản đồ. Nhưng hành trình mà những người lính Việt Nam đã đi qua ở Abyei chỉ có thể được đo bằng điều quý giá hơn mọi con số. Đó là lòng tin.

Thượng tá Trịnh Văn Cường chia sẻ: “Những phần thưởng cao quý của Phái bộ, những bức thư khen ngợi, tri ân của chính quyền địa phương là niềm tự hào của Đội Công binh số 4 Việt Nam. Nhưng với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đã và đang thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình, phần thưởng lớn nhất không nằm ở những tấm bằng khen. Chúng tôi hiểu hơn ai hết giá trị của hòa bình. Hòa bình không chỉ là khi tiếng súng ngừng vang, mà còn là khi người dân được sống trong an toàn, trẻ em được đến trường, người bệnh có đường đến bệnh viện và mỗi gia đình có quyền hy vọng vào một ngày mai tốt đẹp hơn. Được góp một phần nhỏ để mang lại những đổi thay ấy cho mảnh đất Abyei, được nhìn thấy nụ cười bình yên của người dân nơi đây, đó mới là phần thưởng có ý nghĩa lớn nhất đối với chúng tôi”.

Và có lẽ, đó cũng là con đường ngắn nhất để hình ảnh Việt Nam đi đến trái tim bạn bè quốc tế.

Nguyễn Văn Mậu